วิธีตั้งรหัสผ่านให้ปลอดภัย แข็งแรงและจำได้

ความแข็งแรงวัดจากจำนวนครั้งที่ผู้ไม่หวังดีต้องเดา และ ความยาว ช่วยได้มากกว่าการเปลี่ยนตัวอักษรให้ดูซับซ้อน “P@ssw0rd!” ดูยาก แต่เป็นรูปแบบที่โปรแกรมเจาะรหัสลองเป็นอันดับแรก ขณะที่ตัวอักษรสุ่ม 16 ตัว หรือวลีจากคำสุ่ม 5 คำ เดายากกว่ามาก

ความสุ่มสำคัญพอๆ กับความยาว ชื่อ วันเกิด เบอร์โทร ทีมฟุตบอล หรือการไล่แป้นอย่าง “qwerty” เดาง่าย แม้จะเติมตัวเลขต่อท้ายแล้วก็ตาม ปล่อยให้เครื่องมือสุ่มตัวอักษรให้ดีกว่าคิดเอง

วลีรหัสผ่าน (passphrase) คือการเอาคำทั่วไปหลายคำที่สุ่มมาต่อกัน เช่น “Maple-Rocket-Quilt-Harbor-Lemon7” พิมพ์บนมือถือง่าย จำง่าย แต่ยังเดายาก เพราะคำถูกเลือกแบบสุ่ม

ในโหมด วลีรหัสผ่าน เลือก จำนวนคำ (3 ถึง 10) ตัวคั่น และเลือกได้ว่าจะ ขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ หรือ เพิ่มตัวเลข คำสุ่มมาจากคำศัพท์อังกฤษทั่วไปราวหนึ่งพันคำ บัญชีสำคัญจึงควรใช้ 6 คำขึ้นไป และดูให้มาตรวัดขึ้นว่าแข็งแรง

ทริค: ใช้วลีรหัสผ่านกับไม่กี่รหัสที่ต้องพิมพ์จากความจำ เช่น รหัสเข้าคอม รหัสโปรแกรมจัดการรหัสผ่าน และอีเมลหลัก

ต่อให้รหัสผ่านดีแค่ไหน ถ้าใช้ซ้ำหรือถูกขโมยก็ไม่ปลอดภัย นิสัยเหล่านี้ช่วยได้มากที่สุด

• หนึ่งบัญชี หนึ่งรหัสผ่าน เมื่อเว็บหนึ่งข้อมูลรั่ว คนร้ายจะเอาอีเมลและรหัสผ่านเดียวกันไปลองกับเว็บอื่นทันที
• ใช้โปรแกรมจัดการรหัสผ่าน ช่วยจำและกรอกรหัสผ่านทุกบัญชีให้ และเตือนเมื่อใช้รหัสซ้ำ คุณจำแค่วลีรหัสผ่านที่แข็งแรงชุดเดียวพอ
• เปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอน (2FA) โดยเฉพาะอีเมล ธนาคาร และโซเชียล ถ้าเลือกได้ แอปยืนยันตัวตน (authenticator) ปลอดภัยกว่า SMS
• เปลี่ยนรหัสเมื่อมีเหตุ เช่น ได้รับแจ้งว่าข้อมูลรั่ว เคยใช้บนเครื่องคนอื่น หรือใช้รหัสซ้ำกับที่อื่น ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนตามรอบเวลา
• อย่าส่งรหัสผ่านทางแชตหรืออีเมล และระวังลิงก์ที่ขอให้ “ยืนยันบัญชี”

บางเว็บยังจำกัดความยาวหรือไม่รับสัญลักษณ์บางตัว ให้ลด ความยาว ลงตามที่เว็บกำหนด หรือปิด สัญลักษณ์ แล้วเพิ่มความยาวอีกเล็กน้อยแทน รหัสผ่านที่ยาวขึ้นแม้ไม่มีสัญลักษณ์ก็แข็งแรงได้เท่ากัน

สำหรับนักพัฒนาที่ต้องการค่าลับแบบสุ่มแทนรหัสผ่านของคน ใช้ สร้าง Cron Secret สร้างคีย์แบบ API ใช้ UUID Generator สร้าง ID ที่ไม่ซ้ำ และใช้ Hash Generator สร้าง checksum แบบ SHA-256